Araç çubuğuna atla
Yaşam

Sofraz Tümülüsü Adıyaman Üçgöz Beldesi Anıt Mezarları

Dünyanın bilinen, kayıtlara geçen en eski yerleşim yerlerinden biri olarak kabul edilir. Tarihi kayıtlardaki adıyla Sofraz Köyü, yeni yerleşim adıyla Üçgöz Beldesi ayrıca yine tarihi vesikalarda ‘Kül Şehri’olarak da bilinir. Adıyaman’ın Besni İlçesi sınırları içinde yer alan bu tarihi Belde, Anıt Mezarlarıyla kültürel mirası içinde barındırması sebebiyle önem arz eder. Sofraz Tümülüsü Adıyaman Üçgöz Beldesi Anıt Mezarları makalemiz.

Kommagene Ülkesi

Bilindiği kadarıyla Kommagene halkı ilk devirlerde Perslerin kontrolü, sonraları İskender İmparatorluğu, daha sonra da olarak da Seleukos Krallığı himayesinde yaşamışlardır. Seleukoslar hâkimiyeti altındaki halkı Yunan veya Makedon kökene sahip yöneticiler idare etmişlerdi. Adıyaman sınırlarında kurulmuş olduğu düşünülen, etnik ve kültürel bakımdan homojen yapıya sahip olmasalar da çoğunlukla Sami kökene sahip vatandaşlardan oluşuyordu. Seleukosların yönetiminden memnun gözüken halkın herhangi bir isyanı, darbe girişimi veya huzursuzluğu tarihi kayıtlara yansımamıştır.

I. Antiokhos zamanında Kommagene ülkesinin en parlak dönemini yaşadığı düşünülüyor. Buna gerekçe olarak Nemrut Dağı zirvesindeki anıt mezarlar, çok büyük heykeller, yazıtlar kraliyet kültürünün çok güçlü olduğunu gösteriyor. Anıt mezarı ile Büyük İskender’in varisi olduğunu ve Pers Kralı I. Dareios’un izini takip ettiği düşünülüyor.

Verimli topraklar üzerine kurulmuş olan krallık, devlet siyasi ve ticari anlamda stratejik büyük bir değere sahipti. O dönemde mazı ağacından boya yapıldığı tahmin edilirken, halkın çoğunluğu belki de ülkede bolca bulunan bu ağaçtan geçimini sağlıyordu. Dini açıdan bakıldığında ülkenin en önemli yerleşim yerinin Sofraz Beldesi olduğu tahmin ediliyor.

Tümülüs Mezarları

Sofraz Beldesini önemli bir merkez haline getiren ve dini Başşehir hüviyeti kazandıran Tümülüs mezarlardır.

Yüksek sayılabilecek tepeler kazılarak, mezar odası haline getirilip üstünün örtülmesine Tümülüs deniyor. Orta Asya’da Kurgan veya Höyük olarak isimlendirilen anıt mezarlara benzeyen yapılara bazı yerleşim yerlerinde Tümülüs adı verilmiş. Çoğunlukla ikili veya üçlü Tümülüsler tercih edilirken, daha fazla sayıda olanlarının varlığından söz edebiliriz.

Toplu Tümülüs anıt mezarların daha önceki dönemlerde kutsal kabul edilen arazilerde, tepelerde olduğu sanılmaktadır. Tümülüs anıt mezarlar, yapı farklılıkları, ölünün gömülüş şekli ve benzeri sebeplerle farklılıklar arz edebilmektedir. Tümülüs anıt mezar örneklerine Anadolu ve Trakya’da, Rusya ve Orta Asya da, Meksika’da görmek mümkündür.

Tümülüs nedir? konusunu karakuş tümülüsü yazımızda inceleyebilirsiniz. https://dutlook.com/yasam/karakus-tumulusu-nerededir-tarihcesi-nedir-adiyaman-tanitim/2243/

Sofraz Büyük Tümülüsü

Adıyaman merkezine yaklaşık 45 kilometre uzaklıkta olan Büyük Tümülüs, Besni ilçesine ise 15 kilometre uzaklığa sahiptir. Üzerinde kırma taş örnekleri görülen, molozlarla üstü örtülü anıt mezar 15 metre yüksekli ile görkemli bir yapıdadır. Girişten zeminden aşağı doğru beş metre inildiğinde anıt mezarın ön girişi olarak kabul edilen Dromos adı verilen yapıyla karşılaşılır. Buradan içeri girildiğinde tonozlu, düzgün kesme taşından yapılan mezar odası kabul edilen yerin 3 veya 4 metre ölçülerinde olduğu görülür. Bu mezar odasında karşımıza iki lahit çıkar. Giriş kısmının her iki yanında bulunan mezarların ana kayaya oyulduğu görülmektedir. Sofraz Büyük Tümülüsü adı verilen anıt mezarın Milattan Sonra ikinci yüzyılda Roma Döneminde yapıldığı sanılmaktadır.

Sofraz Küçük Tümülüsü

Sofraz Büyük Tümülüsüne 700 metre uzaklıktaki daha sonradan keşfedilen Küçük Tümülüs ise Besni’ye 12 kilometre uzaklıktadır. Küçük Tümülüsün girişinde 6 mezar bulunmuş olup kayadan oyulan anıt mezarın 3 odası olduğu görülmüştür. Küçük Tümülüste 8 lahit bulunmuştur.

Etiketler

4 Yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı