Araç çubuğuna atla
Yaşam

Friends Dizisi ve Sitcom Kültürüne Etkileri – Geniş İnceleme ve Analizler

Sitcom nedir?

Sitcom İngilizce kökenli bir kelimedir. Kelime anlamı olarak “Situation Comedy” anlamına gelmektedir. Türkçe karşılığı ise “durum komedisi” dir. Yaygın olarak bilinenin aksine sitcom ilk olarak TV programı olarak değil; radyo programı olarak ortaya çıkmıştır. Daha sonra televizyonun insan hayatına girmesiyle durum komedisi tarzında yapımlar ve diziler televizyon ekranında boy göstermeye başlamışlardır. Bunlardan birisi de Friends Dizisi.

İlk Sitcom nerede yapılmıştır?
İlk Sitcom nerede yapılmıştır?

İlk Sitcom nerede yapılmıştır?

FrieSitcom olarak adlandırılabilecek türde ilk yapım 1946 yılında İngiliz kanalı olan BBC için yapılan Pinwright’s Progress isimli yapımdır.

Friends (Genel)
Friends (Genel)

Friends Dizisine Genel Bakış

Yazımın ana teması olan Friends dizisi 22 Eylül 1994 – 6 Mayıs 2004 tarihleri arasında Amerikan NBC kanalında yayınlanmış bir dizidir. 10 sezondan oluşmaktadır ve TV tarihinde önemli bir yere sahiptir. Dizi Manhattan’da yaşayan 6 genci konu almaktadır.

Ross Geller karakterini David Schwimmer, Joey Tribbiani karakterini Matt Le Blanc, Chandler Bing karakterini Matthew Perry, Monica Geller karakterini Courteney Cox, Phoebe Buffay karakterini Lisa Kudrow, Rachel Green karakterini ise Brad Pitt ile bir dönem evlilik de yapmış olan Jennifer Aniston canlandırmıştır.

Friends 10 sezon

Dizi 10 sezon sürmüştür ve yayınlandığı dönemde gelişen şartlara bağlı olarak TV sektörünün küreselleşmesinde büyük payı bulunmaktadır. Dünyanın birçok ülkesinde yayınlanmış olup, kendi ülkesi dahil bir çok ülkede kendisinden sonra yapılan bazı dizileri konu olarak etkilemiştir.

Hatta popülarite olarak Friends’ten hiç de aşağı kalır bir yanı olmayan How I Met Your Mother dizisinin ana temasını oluşturduğunu da söyleyebiliriz. İki dizi arasında çok sayıda benzerlik mevcut ve How I Met Your Mother, Friends’in bitiminin ardındaki yıl yayına giriyor.

Friends karakterleri

Dizide yer alan Monica Geller ve Ross Geller karakterleri kardeştir. Monica Geller meslek olarak aşçılık yapmaktadır, Ross Geller ise paleontologdur. Monica’nın karşı komşusu olan Chandler Bing ise Ross’un üniversitede tanıştığı arkadaşıdır. Mesleği veri girişidir ancak karakter genel itibariyle yaptığı işten memnun değildir. Joey Tribbiani ise Chandler Bing’in ev arkadaşıdır ve aktördür.

Phoebe Buffay karakteri

Phoebe Buffay karakteri ise bir dönem Monica’nın ev arkadaşlığını yapmış olan karakterdir. Masözlük mesleğini icra etmektedir. Dizide anlatıldığı kadarıyla bu 5 karakter arasında ortak bir arkadaşlık mevcuttur ve vakitlerini beraber geçirmektedirler.

Rachel Green ise dizinin ilk bölümünde bu arkadaş grubuna sonradan dahil olan karakterdir. Monica’nın lise arkadaşı olan ve Monica’nın büyük kardeşi Ross’un liseden beri süregelen platonik hisler beslediği karakter, çok da istemeyerek gerçekleştirdiği düğününden kaçan bir gelin olarak diziye girer ve ailesine çektiği restle Monica’nın evinde onunla birlikte yaşamaya başlar.

Friends’ in Sitcom Kültürüne Etkisi

Dünya çapında en büyük yayılım gösteren yapımlardan olan Friends dizisi birçok ülkede gösterime girmiştir. Ülkemizde de ATV isimli kanalda “İyi Dostlar” adıyla bir müddet yayınlanmıştır. Friends dizisinin getirdiği küreselleşme rüzgarıyla hem Amerika’da hem de Türkiye’de benzer türde birçok dizi yapılmıştır.

Konu ve karakter olarak

Konu ve karakter olarak dahi benzerlik gösteren diziler olmakla beraber, farklı konu ve karakterlerin anlatıldığı diziler de yapılmıştır. 20-25 dakikalık birbirinden bağımsız (bu; durum komedisi kavramının göstergesidir) bölümlerden oluşan dizi kapalı stüdyolarda gülme efekti kullanılarak çekilmiştir. 2000’lerden sonra sinema filmlerinin tahtını hatırı sayılır şekilde sarsan dizi sektörünün dünyadaki yükselişini sağlayan örneklerdendir.

Friends’in Sitcom Kültürüne Etkisi
Friends’in Sitcom Kültürüne Etkisi

Dizi; birbirinden bağımsız bölümlerden oluşsa da karakterlerin genel duygu ve hislerinde devamlılık sağlanmaktadır. Bu sayede seyirciler diziyi ve karakterleri içselleştirebiliyor, onlarla empati kurabiliyor ve empati kurdukça daha fazla bağlanıyorlardı.

Amerika’da Friends’ ten sonra

Amerika’da Friends’ten sonra sitcom tarzında How I Met Your Mother, The Big Bang Theory vb yapımlar yapılmıştır. Türkiye’de ise yine konsept olarak Amerika veya başka ülkelerden menşei olarak alınan diziler yapılmıştır. Tatlı Hayat bunun en iyi örneklerindendir.

Friends ile How I Met Your Mother arasındaki benzerlikler nelerdir?
Friends ile How I Met Your Mother arasındaki benzerlikler nelerdir?

Friends ile How I Met Your Mother arasındaki benzerlikler nelerdir?

How I Met Your Mother dizisi Friends’in bitiminin ardından 2005 yılında yayın hayatına başlamıştır. Ana tema olarak Ted Mosby karakterinin 2030 yılında çocuklarını karşılarına alarak anneleriyle tanışma hikayesini anlatmasını konu alıyor. Bu dizide de aynı şekilde şehirde yaşayan ancak bu kez sayısı 5 olan karakter karşımıza çıkıyor.

How I Met Your Mother’ın en çok eleştirildiği konulardan başı çeken Friends’teki karakter ve konseptin neredeyse birebir kopyası olması. Tabi buna profesyonel olarak bakarsak “esinlenme” diyebiliriz de. Ancak karakter eşleştirmesi yaptığımızda Ross=Ted, Chandler=Marshall, Joey=Barney Lily=Monica ve Phoebe+Rachel=Robin örgüsünün oluştuğunu görüyoruz.

Ross Geller eğitimli bir paleontologdur.

Ross Geller eğitimli bir paleontologdur. Küçük kardeşi Monica’nın lise sınıf arkadaşı Rachel’a liseden beri süregelen platonik hisleri vardır. Aldığı eğitime ekstra olarak sanata karşı ve kültüre karşı bir ilgisi vardır. İşini ve mesleğini çok sevmektedir. Profesördür. Duygusal bir karakterdir, Ted Mosby de öyledir.

İki karakter de işlerini çok sevmektedirler. İkisi de saplantılı bir şekilde bir kişiye aşıktır. (Ross-Rachel, Ted-Robin). –Dikkat, burası spoiler içermektedir– Hatta How I Met Your Mother’ın finali de Friends’in finali gibi gerçekleşmiştir. Ross ve Ted’in gelgitler yaşadığı, ayrılıklar yaşadığı ve rafa kaldırdığı ilişkiyi tekrar yaşamak istediği, aşık olduğu kadınla beraber yaşamak istediğini fark ettikleri bölümledir dizilerin finalleri.

İki dizinin finalinde

İki dizinin finalinde de karakterler sevdikleri kadına aşklarını ilan ederler, onlarla yaşamak istediklerini anlatırlar.

Friends5

Rachel Green

Rachel Green diziye ve arkadaş grubuna sonradan dahil olan son kişidir. Tıpkı Robin Sherbatsky gibi. Ana karakterimizle bir dönem aşk yaşamışlardır. İki karakterin de alışılagelmişin dışında bir işleri ve yaşam tarzları vardır. Rachel moda tasarımcısı olmak istemektedir ancak garsonluk yapmıştır. Robin ise haber sunucusudur ancak işinde pek başarılı değildir. İki karakter de alışılmışın dışında hobilere ve yaşam tarzına sahiptir. Ev kadınlığında iyi değildirler.

Spoiler

Yukarıda belirttiğim gibi –Dikkat, burası spoiler içermektedir- iki karakter de dizilerin son bölümünde Ross-Ted ile evlenmişlerdir. İki karakterin bir ortak yanı da arkadaş grubunda çapkınlık rolünü sırtlayan şahıslarla duygusal yakınlık yaşamaları. Rachel Joey ile yakınlaşmış, ikisi de birbirine bir dönem ilgi duymuştur ancak karakterlerin ilişki yaşamaları için tüm koşullar uygun hale geldiğinde arkadaşlık hislerinin ağır basmasından dolayı ilişki yaşamadıklarını görmekteyiz.

Robin ile Barney

How I Met Your Mother ise aynı durumu Robin ile dizinin çapkını Barney Stinson arasında yaşatmıştır. Robin ile Barney’in bir dönem ilişkileri olmuştur ve bu ilişki Rachel-Joey ilişkisine göre çok daha uzun sürmüş ve daha kapsamlıdır.

friends6

Chandler Bing karakteri

Chandler Bing karakteri Ross’un üniversiteden oda arkadaşıdır. Tıpkı How I Met Your Mother’da Marshall’ın Ted’in üniversite oda arkadaşı olması gibi. Üniversite sonrasında da karakterlerin arkadaşlıkları devam etmiştir. Chandler komik ve esprili ve sürekli iğneleyici espriler yapan bir karakterdir. Olaylara genelde mizahi yönünden bakar, ofiste çalışır, dışarıdan görülenin aksine içinde çok duygusal ve kırılgandır.

Grubun en espritüeli

Nitekim Marshall da öyledir. How I Met Your Mother’da Marshall’ın sert görünüşü karakterinden ötürü değil iri olan fiziki yapısından ötürüdür. Ancak grubun en espritüeli kendisidir, içten içte duygusal ve kırılgan olan da odur. –Dikkat, burası spoiler içermektedir- Chandler karakteri Friends dizisinde Ross’un kardeşi olan dominant ve anaçlığı simgeleyen disiplinli Monica ile ilişki yaşamış ve evlenmiştir.

Marshall ise Friends’in Monica’sını temsil eden Lily karakteri ile üniversiteden beri ilişki yaşamaktadır.

friends7

Monica Geller

Monica Geller karakteri Ross Geller’in kız kardeşidir. Disiplinli, azimli, takıntılı ve dominant bir karakterdir. İnsanları etkilemeyi yönetmeyi ve yönlendirmeyi sever. How I Met Your Mother’ın Lily’si için de aynı şeyleri söyleyebiliriz. İki karakterin de kopyalandıkları karakterlere eş şekilde ilişki yaşadığını görürüz. –Dikkat, burası spoiler içerir- Monica Chandler ile ilişki yaşar ve evlenir, Lily ile Marshall ise üniversiteden beri sevgilidir ve dizide evlenirler.

friends8

Joey Tribbiani

Joey Tribbiani, Friends dizisinde çapkınlığı temsil eden karakterdir. Barney Stinson’un How I Met Your Mother dizisinde temsil ettiği gibi. Joey, sürekli tek gecelik ilişkiler yaşar, Barney de öyle. Joey, yakın arkadaşı Ross’un saplantılı bir şekilde aşık olduğu Rachel ile duygusal yakınlaşma yaşarken Barney ise Robin ile yakınlaşmıştır. Barney ile Robin bir dönem birliktelik de yaşamışlardır.

friends9

Phoebe Buffay

Phoebe Buffay karakterinin karşılığı How I Met Your Mother’da bulunmamaktadır ancak Robin karakterinin genel hatlarıyla Rachel ve Phoebe karakterlerinin karışımı olduğunu görebiliyoruz. Robin ile Rachel arasındaki benzerliklerden yukarıda bahsetmiştim, Phoebe’nin sahip olduğu özgür ruh ve güçlü kadın sembolizasyonu Robin’de ekstra özellik olarak vücut bulmuştur.

Genel konseptten konuya, karakterlerin benzeşmelerinden birbirleriyle yaşadıkları ilişkilere kadar benzerlik taşımaktadır iki dizi. Ancak How I Met Your Mother 2000’li yılların dizisi olması nedeniyle biraz daha karikatürizedir. Friends’te ise karakter ve karakterlerin duygu yoğunluğunu daha net şekilde hissedebilmektesiniz.

Friends Dizisine Yöneltilen Eleştiriler

Son yıllarda dünyada ortaya çıkan yeni düşünce şekilleri, globalleşmenin, aktif sosyal medya kullanımının etkisiyle birçok alanı olduğu gibi TV sektörünü de etkilemiştir. Günümüzde üretilen dizilerin birçoğunda LGBT hassasiyeti, ırkçılık ve ayrımcılık hassasiyeti gibi çeşitli hassasiyetler görmekteyiz. Sosyal medyanın da gelişmesiyle ekranlara yansıyan yapımların bazıları toplu bir tepki çekmemek için törpülenmekte, bazıları ise subliminal mesaj vermek adına farklılıklara özellikle yer vermeye başladılar.

Netflix platformu

Netflix platformunu ürettiği yapımlarda eşcinsel hakları, ırkçılık ve ayrımcılık gibi konularda ekstra hassasiyetli görüyoruz. Hatta birçok yapımında eşcinsel karakter bulundurması, eşcinsel bireylerin cinsel yakınlaşmalarına yer vermesi gibi unsurlarla yüzlerce yıldır tüm dünya toplumunda tabu olarak görülen ancak internet çağında seslerini duyurmak suretiyle varlıklarını hissettiren toplumun bu kesimini içten içe destekleyip insan zihinlerine de kazıyıp normalleştiriyor.

Eğitimli kesimin aşağılanması

Bu noktada ise Friends dizisinin yapım tarihi itibariyle dünyada yeni yeni gelişmekte olan hassasiyetleri barındırmaması nedeniyle birtakım eleştirilere maruz kaldığını görüyoruz. Dizinin en çok eleştirildiği konular ise homofobi, ayrımcılık ve eğitimli kesimin aşağılanması.

Eğitimli Değiller

Dizide yer alan karakterlerin büyük kesimi eğitimli değiller. Ross Geller haricindeki karakterler lise mezunu, liseden mezun olamayan karakterler. Dizide üniversite eğitimi almış ve eğitim alanında aktif olarak bulunan ve yaptığı doktora nedeniyle Dr. Ross Geller unvanını taşıyan karakter haricinde sanata, eğitime, bilime ilgili ve duyarlı kimse yok.

Ross karakterinin etmiş olduğu doktora unvanıyla dizide sürekli dalga geçiliyor. Ross karakterinin bilime dair açıklamaları, bunlara dair ilgi alanları ve etkinlik talepleri arkadaş grubunda genelde aşağılanıp esprili bir dille reddediliyor. Aslına bakarsak; dizide eğitimsizliğin övülmesi gibi bir durumla karşılaşmıyoruz ancak bilim ve eğitimin hak ettiği değeri hiç görmediği de net bir gerçek.

Homofobi Meselesi

Yine dizinin eleştirildiği bir diğer konu ise homofobi meselesi. Her ne kadar dizinin ilk bölümünde Ross karakterinin ilk eşinin cinsel tercih değiştirip lezbiyen sevgilisiyle beraber olmak için Ross’u terk etmesi dizinin eşcinselliği dile getiren ilk dizi olarak gösterilmesine neden olsa da dizinin kalan 10 sezonluk içeriğinde durum hiç de öyle değil. Burada tekrar belirtmek istiyorum ki dizilerdeki eşcinsellik üzerinden ötekileştirme kaygısı özellikle şu son 10 sene civarında ortaya çıkan bir durum.

Ross karakterinin eşinin lezbiyen olması

Friends dizisinde ise Ross karakterinin eşinin lezbiyen olması üzerinden Ross’la sürekli dalga geçilmesi aslında homofobi konusunda dizinin hangi çizgide durduğunu gösterir nitelikte. Ama en başta söylediğimiz gibi, dizi yayınlanma tarihi itibariyle değerlendirilmeli ve bu kritere baktığımızda TV tarihinde o dönemde homofobik olmayan bir yapımın neredeyse olmadığını görüyoruz.

Dizide en çok eleştirilen;

Dizide en çok eleştirilen ve benim de eleştirilmesini haklı bulduğum konu ise en basit haliyle ayrımcılık. Irkçılık olarak nitelendirmek belki ağır kaçabilir ama nüfusunun 2/3’ü siyahi olan New York şehrinde geçen bu dizide 10 sezon boyunca toplam sadece 1 adet siyahi karakter yer aldı. Bu karakter de Ross’un üniversitedeki ekip arkadaşı olan akademisyen Charlie karakteriydi. Yani sosyokültürel olarak refah seviyesi yüksek ve eğitimli bir siyahi karakter. Buna siyahi karakteri eğitimsiz göstermek yerine eğitimli göstermek olarak bakabilirsiniz.

Benim bakış açıma göre

Nüfusunun büyük çoğunluğu siyahilerden oluşan bir şehirde 10 sezonda 200’den fazla bölüm çekilen bir dizide o bölgeye uygun ve bölgenin doğal yapısı gereğince sokaklarda, kafelerde, caddelerde ve daha bir çok yerde bulunması gereken sıradan olarak değerlendirilebilecek 1 tane bile siyahi karakter bulunmadı. Bu bir anlamdan bakıldığında şehrin kültürünü, insanların varlığını yoksaymak da sayılabilir.

Sonuç olarak;

Sonuç olarak baktığımızda Friends TV dünyasına damga vurmuş, yapılmış olan ilk dizi olmasa da TV dizilerinin önünü açmış, globalleşme açısından da bu yükü sırtlanıp kendisi ve benzer tarzdaki dizilerin dünyanın birçok ülkesinde yayınlanmasına ve tanınmasına vesile olmuş başarılı bir yapımdır.

Friends hakkında bilinmeyenler (Spoiler içerebilir)

Monica Geller karakterini canlandıran Courteney Cox’a ilk olarak Rachel karakterini canlandırması için teklif yapılmış ancak Courteney Cox senaryoyu okuduktan sonra Monica karakterini oynamak istemiş.

Chandler Bing rolü

Chandler Bing rolü için ilk olarak teklif Jon Cryer’a yapılmış ancak kendisi reddetmiş. Jon Cryer’ı ilerleyen yıllarda gösterime giren Two And A Half Men dizisinde Alan karakterini canlandırırken izledik. Oradan hatırlanabilir.

Chandler Bing rolü Jon Favreau da teklifi reddeden isimlerden. Ancak ünlü oyuncu dizinin ilerleyen sezonlarında Monica karakterinin zengin sevgilisi olarak bir müddet dizide oynamıştır.

Dizinin adı

Dizinin adının Friends Like Us, Six Of One, Across The Hall ve Insomnia Cafe olması düşünülmüş ancak Friends isminde karar verilmiş.

Ross ve Rachel’ın kaza sonucu (!) sahip oldukları bebekleri Emma’yı oynayan oyuncular ikiz kardeşmişler. Dizide sıra ile oynatılmışlar. Benzer bir duruma 2010 yılında yayınlanan ve İngiliz dizisinden alınma olan Amerikan yapımı Shameless dizisinin en küçük karakteri Liam’da da rastlıyoruz. Demek, TV’de sıkça tercih edilen bir durum bu.

Bruce Willis ve Matthew Perry

Bruce Willis ve Matthew Perry’nin (Chandler Bing karakterini oynayan oyuncu) girdikleri bir iddiayı Bruce Willis’in kaybetmesi üzerine Bruce Willis dizide birkaç bölüm ücret almaksızın oynamıştır.

Matt Le blanc (Joey karakteri) dizi için seçmelere gittiğinde cebinde çok az parası varmış ve kazandığı ilk para ile ziyafet çekmiş. Joey karakteri ile istemeden de olsa oldukça benzerlik gösteren bir davranış olmuş.

Dizinin son Sezonunda

Dizinin son sezonunda Monica karakterini canlandıran Courteney Cox karakteri hamile kaldığı için bol kıyafetlerle sezonu tamamlamış. Çünkü dizi ve senaryo içeriğinde Chandler-Monica çifti çocuk sahibi olamıyorlar, Monica hamile kalamıyor. Bu nedenden ötürü Courteney Cox’un hamile olduğunu belli etmemesi için son sezonda özel çaba sarf edilmiş.

Dizi tamamen gerçek seyirci önünde çekiliyordu. Dizide duyduğumuz ve daha sonra benzer yapımlarda sıkça rastlayacağımız kahkahalar efekt değil, gerçek seyirciden gelen sesler.

Dizi boyunca başroldeki 6 oyuncunun hepsi aynı ücreti almışlardır. Dizinin çekimlerine başladıklarında aldıkları para bölüm başı 22.500 dolar iken, son sezona doğru özellikle David Schwimmer’in çabalarıyla bölüm başı 1 milyon dolar ücret almışlar.

Emmy ödülü

Monica Geller karakterini canlandıran Courteney Cox haricindeki tüm oyuncular Emmy ödülü kazanmışlardır.

Dizide yer alan 8 oyuncu daha önce Oscar ödülü kazanmış oyuncudur. Bu isimler ise Charlton Heston, Sean Penn, Susan Sarandon, Helen Hunt, Julia Roberts, Robin Williams, Jim Rus, George Clooney ve Reese Witherspoon’dur.

Dizide birçok ünlü oyuncu konuk olarak rol almıştır. Bunlardan bazıları Charlton Heston, Tom Selleck, Charlie Sheen, Brad Pitt, Sean Penn, Gary Oldman, Julia Roberts, Christina Applegate, Jean Claude Van Damme, Robin Williams, Dany Devito ve George Clooney’dir.

Sizlerin de dizi ile ilgili yorumşarınız varsa, bizlerle paylaşabilirsiniz.

Ayrıca Ailecek İzlenecek Filmler bölümüne de bakmanızı öneririz.

Etiketler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı