Araç çubuğuna atla
Spor

Avrupa Futbol Şampiyonaları Tarihçesi – Serüveni

Küresel çapta insanları bir araya getiren ve yüksek seyirci gruplarının başında gelen futbolun Dünya Futbol Şampiyonalarından sonra en büyük organizasyonlarından biri olma özelliği taşımaktadır Avrupa Futbol Şampiyonası.

Avrupa Futbol Şampiyonası nedir? Başlangıçtaki ismi? Kupayı En Çok Kazanan Takım? En Golcü İsimler ve Daha merak edilenler ?

Turnuvanın başlangıç yılı 1960’tır ve başlangıçtaki ismi ise Avrupa Uluslar Kupası’dır. Bugünkü bildiğimiz adı olan Avrupa Futbol Şampiyonası olarak değiştirildiği yıl ise 1968’dir.

Avrupa Şampiyonu olan takıma bir jest olarak ayrıcalık tanınmış ve FİFA Konfederasyonlar Kupasına katılım hakkı tanınmıştır ancak şampiyon olan takım bu turnuvaya katılmak zorunda değildir.

Her 4 yılda bir düzenlenen kupanın oluşma çalışmaları 1958 li yıllarda ortaya çıkmıştır . Dönemin içinde bulunduğu siyasi çalkantılar yüzünden 1960 yılında başlayan ilk organizasyona bazı ülkeler katılmamıştır ve bu nedenle turnuvanın isminin Avrupa Uluslar Kupası olması üzerinde mutabık kalınmıştır.

Avrupa Futbol Şampiyonaları Fikri

Avrupa takımları arasında futbol müsabakalarının yapılması fikri ilk kez 1927 dönemin Fransa Futbol Federasyonu yönetiminde yer alan Federasyon Sekreteri Henri Delaunay tarafından ortaya atılmıştır. Ama bu fikrin sahibi UEFA’nın genel sekreterliğini yürüttüğü 1955 yılında hayata gözlerini yumduğu için, yapılan ilk Avrupa Şampiyonasını görememiştir.

İlk başladığı yıl olan 1960’tan bu yana turnuva 15 kez düzenlenmiş ve kupayı 10 farklı ülke kazanmıştır. Almanya 3, İspanya 3, Fransa 2, SSCB 1, İtalya 1, Çekoslovakya 1, Hollanda 1, Danimarka 1, Yunanistan 1 ve Portekiz’in 1 şampiyonluğu bulunmaktadır.

Uzun bir yolculuğun ilk başlangıç adresi olarak Fransa seçiliyor ve kupanın başladığında takvimler 1960 yılını göstermekteydi.

  • Kupaya ilk kez ev sahipliği yapan ülke Fransa ve yıl 1960,
  • Kupayı kazanan ilk ülke ve ilk şampiyon Sovyetler Birliği oluyor,
  • En çok gol atan futbolcular (2020 Avrupa Futbol Şampiyonası öncesinde) 9’ar gölü bulunan Michel Platini ve Cristiano Ronaldo’dur.
  • Kupayı en çok kazanan ülkeler 3’er kez ile Almanya ve İspanya’dır. Bu takımların ardından kupayı Fransa 2 kez kazanmıştır.
  • Üst üste 2 kez kupayı müzesine götüren ülke İspanya’dır.
  • Organizasyonu, ev sahibi ülke olarak düzenleyip de kupayı müzesine götüren ülke yine İspanya olmuştur.
  • Çekoslovakya milli takım oyuncusu Antonin PANENKA kupada oynanan final maçının penaltılar bölümünde kullandığı penaltı atışıyla hafızalara kazınmıştır. Günümüzde halen “PANENKA” atışını olarak bilinen penaltı 1976 turnuvasında kullanılmıştır.

İlk Avrupa Futbol Şampiyonası Kupası 1960

Organizasyon 1960 yılında Fransa’da yapılmış ve kupayı SSCB kazanmıştır.

SSCB normal süresi 1-1 berabere biten final maçında Yugoslavya’yı 2-1 yenerek ilk Avrupa Şampiyonu olmuştur. Siyasî sebeplerden ötürü turnuvaya katılamayan ülkeler mevcuttu ve toplamda 16 takım la turnuva oynanmıştı.

Çeyrek finalde İspanya ve SSCB nin karşılaşmasıyla İspanya lideri olan Franco , komünist rejim olan Sovyetler ile maç oynamayacağını açıklamış ve İspanya’yı turnuvadan çekmiştir. SSCB maç yapmadan doğrudan yarı finale çıkmıştır.

Türkiye Romanya ile eşleşmiş, Türkiye ilk maçı 2-0 kazanmış ancak rövanşta rakibine 3-0 yenilerek elenmiştir.

Sovyet kaleci Lev Yaşin’in maç içerisinde hakimiyeti kalecilere ders niteliğinde hareketler olarak gösterilmiştir.

1964 Kupası

Organizasyon 1964 yılında İspanya’da yapılmış ve kupayı ev sahibi İSPANYA kazanmıştır.

Ev sahibi İSPANYA finalde Sovyetler Birliğini 2-1 yenerek kupayı kazanmıştır. Ev sahibi ülke olarak kupayı kazanan ilk ülke olarak kayıtlara geçmiştir.

1968 Kupası

Organizasyon 1968 yılında İtalya’da yapılmış ve kupayı ev sahibi İTALYA kazanmıştır.

Ev sahibi İTALYA ilk karşılaşması 1-1 biten Yugoslavya’yı 2 gün sonra tekrar oynanan maçta 2-0 yenerek kupayı kazanmıştır.

İtalya ile İngiltere bu organizasyona ilk kez katılıyorlar.

2 kez Avrupa Uluslar Kupası olarak devam edegelen turnuvanın ismi Avrupa Futbol Şampiyonası olarak değiştiriliyor.

1972 Kupası

Organizasyon 1972 yılında Belçika’da yapılmış ve kupayı BATI ALMANYA kazanmıştır.

Batı Almanya finalde ev sahibi ülke Belçika’yı 3-0 yenerek kupayı ilk kez müzesine götürmüştür.

İlk kez 32 takımın katıldığı turnuva, 8 grup olacak şekilde planlanıyor ve her grupta 4 takım yer alıyordu.

Grup birincilerinin çeyrek finale kalması sonrasında yarı final maçları oynanmış ve şampiyonluk maçı haricinde 3.’nün belirlendiği maç ta oynanmıştır.

1976 Kupası

Organizasyon 1976 yılında Yugoslavya’da yapılmış ve kupayı ÇEKOSLOVAKYA kazanmıştır.

Çekoslovakya finalde normal süresi 2-2 biten maçta, ilk kez uygulanan seri penaltı atışları ile Batı Almanya’yı 5-3 yenerek kupayı kazanmıştır.

1976 yılında yapılan turnuva ile berabere biten final maçının tekrar oynamasıyla şampiyon belirleniyordu. Bu şekilde yapılan uygulama terk edilerek, beraberlik sonrası hemen penaltılar kullanılarak şampiyon belirlenmeye başlıyordu.

8 gruplu turnuvada toplam 32 takım yer alıyordu.

Çekoslovakya milli takım oyuncusu Antonin PANENKA’nın çok farklı şekilde penaltı atışı yapıyor ve topu kaleyle buluşturdu. Halen bu atış PANENKA atışı olarak bilinmektedir.

1980 Kupası

Organizasyon 1980 yılında İtalya’da yapılmış ve kupayı BATI ALMANYA kazanmıştır.

Batı Almanya final maçında Belçika’yı 2-1 yenerek kupayı ikinci kez müzesine götürmüştür.

Eleme maçları sonrası 8 takım 2 guruba ayrılarak buradaki gurup birincileri doğrudan final oynamışlardır.

Çekoslovakya 1-1 biten 3.lük maçı sonrasında kullanılan 17 penaltıda İtalya’ya üstünlük sağlamış ve 3.lüğü elde etmiştir.

1984 Kupası

Organizasyon 1984 yılında Fransa’da yapılmış ve kupayı ev sahibi FRANSA kazanmıştır.

Kupanın final maçında ev sahibi unvanına sahip Fransa sürprize yer vermeden İspanya’yı 2-0 yenerek kupaya sahip olmuştur.

Bu turnuvada gruplarında birinci sırayı alan takımlar ile ev sahibi Fransa doğrudan turnuvalara katılım sağlamışlardı.

Final grubu olarak yer alan bölümde 4 er takımlı 2 grup mevcuttu ve bu organizasyonda 3.lük maçı oynanması usul-ü kaldırılmıştı.

Michel Platini 9 gol atarak gol krallığı yarısında zirvede yer almıştır.

1988 Kupası

Organizasyon 1988 yılında Batı Almanya’da yapılmış ve kupayı HOLLANDA kazanmıştır.

Hollanda final maçında rakibi olan Sovyetler Birliği’ni (SSCB) 2-0 lık skorla mağlup ederek kupayı kazanıyor. Bu kupa Hollanda’nın milli takımlar düzeyindeki uluslararası alanda ilk ve tek kupası olarak kayıtlara geçiyor.

1984 kupa şampiyonu Fransa bu kez elemeleri geçemeyerek kupaya katılım gösterememiştir.

Bu organizasyonda hiç bir maç uzatmalara gitmemiş ve hiç bir oyuncunun kırmızı kart görmemiştir. Bu yönüyle bu turnuva fair play in ön planda olduğu turnuva olmuştur.

1992 Kupası

Organizasyon 1992 yılında İsveç’te yapılmış ve kupayı DANİMARKA kazanmıştır.

Danimarka Avrupa’nın yükselen değeri Almanya’yı 2-0 yenerek bu kupayı ilk kez kazanmıştır. Batı ve Doğu Almanya birleşerek sadece Almanya ismiyle bu kupada yer almışlardır.

Şampiyon Danimarka’nın, şampiyonluğu kadar turnuvaya katılması da ayrı bir sürpriz olmuştur. Siyasi olarak sıkıntılı günler yaşanmaktaydı ve yaşanan gelişmeler sonrasında Birleşmiş Milletler Yugoslavya’yı kupadan men etmişti. Yugoslavya’nın men edilmesi sonrasında eleme grubunda ikinci sırayı alan Danimarka’ya kupaya katılım hakkı doğmuştu.

Almanya yarı finalde İsveç’i 3-2 yenerek finale çıkıyordu. Danimarka ise yarı finalde penaltılar sonucunda Hollanda’yı 5-4 mağlup edip finale çıkmıştı ve finalin adı Almaya – Danimarka olmuştu.

1996 Kupası

Organizasyon 1996 yılında İngiltere’de yapılmış ve kupayı ALMANYA kazanmıştır.

Almanya finalde rakibi olan Çek Cumhuriyeti’ni 2-1 yenerek kupayı tekrar kazanmıştır.

Türkiye ilk kez elemeleri geçerek şampiyonaya katılım hakkı kazanmıştır. İlk kez Altın Gol uygulaması bu turnuvada oyun kuralları içerisine dahil edilmiştir. Grup sonrası final turunun 8 takımdan 16 takıma çıkartılması da ilk kez bu organizasyonda uygulamaya konulmuştur.

Türkiye grup maçlarında hiç galip gelememiştir ve aynı grupta elenen diğer takım sürpriz bir şekilde son şampiyon Danimarka olmuştur.

2000 Kupası

Organizasyon 2000 yılında Hollanda ve Belçika tarafından ortaklaşa düzenlenmiş ve kupayı FRANSA kazanmıştır.

Fransa, normal süresi 1-1 biten maçın uzatma bölümlerinde bulduğu golle İtalya’yı 2-1 yenerek kupayı ikinci kez kaldırmanın mutluluğunu yaşıyordu.

Türkiye elemeleri geçerek ikinci kez katıldığı organizasyonun grup aşamasında 1 galibiyet alıyor, bunun yanında 1 beraberliği ve 1 de aldığı mağlubiyetle grubunu ikinci sırada tamamlıyor. Bu sonuçlarla İtalya ilk sırada Türkiye ise ikinci sırada yer alarak bir üst tura çıkıyordu. Bu durum Türkiye’nin bu zamana kadar ki en büyük başarısı olarak kayıtlara geçmiştir. Türkiye çeyrek finalde Portekiz’e yenilerek kupaya veda etmişti.

2004 Kupası

Organizasyon 2004 yılında Portekiz’de yapılmış ve kupayı YUNANİSTAN kazanmıştır.

Yunanistan finalde ev sahibi Portekiz’i 1-0 yenerek tarihinde ilk ve tek olmak üzere kupaya uzanmıştır.
İlginç bir olay ise o güne kadar düzenlenen organizasyon içerisinde turnuvanın açılış maçı ile final maçını aynı takımların oynamasıydı.

Bu organizasyon, 2000 şampiyonasında olduğu gibi 4 grupta 16 takımın yer aldığı turnuva olarak oynanmıştır.

Bu organizasyonda, 2003 yılında kaldırılan Altın Gol uygulaması yerine Gümüş Gol uygulaması devreye sokulmuştu. Gümüş Gol uygulaması ise uzatmaların ilk devresinde ve ikinci devresinde gol bulup bu devreyi galip kapatan takımın maçı kazanması şeklinde uygulanıyordu.

2008 Kupası

Organizasyon 2008 yılında Avusturya ve İsviçre tarafından ortaklaşa düzenlenmiş ve kupayı İSPANYA kazanmıştır

İspanya final de karşılaştığı Almanya’yı 1-0 yenerek uzun yıllar sonra kupayı ikinci kez müzesine götürmenin mutluluğunu yaşıyordu.

Türkiye organizasyona tam anlamıyla yaşadığı ve yaşattığı sürprizlerle damga vurmuştu. Yarı finalde Almanya’ya yenilerek final şansını kaybeden Türkiye 3. olarak tarihi bir basari elde ediyor. Türkiye Hırvatistan çeyrek final maçının son saniyesinde attığımız gol Avrupa Şampiyonaları tarihinin dakika saniye olarak atılan En Geç golü olarak kayıtlara geçiyor.

2012 Kupası

Organizasyon 2012 yılında Ukrayna ve Polonya tarafından ortaklaşa düzenlenmiş ve kupayı İSPANYA kazanmıştır

İspanya finalde İtalya’yı 4-0 yenerek 2008 in ardından arka arkaya kupayı kazanmıştır.

İspanya Avrupa Futbol şampiyonasını arka arkaya kazanan ilk ülke olarak tarihe geçmiştir.

İspanya – Türkiye eleme maçlarından yeterli puanı alamayarak 2012 turnuvasına katılamamıştır.

2016 Kupası

Organizasyon 2016 yılında Fransa’da yapılmış ve kupayı PORTEKİZ kazanmıştır

Portekiz final maçında ev sahibi Fransa’yı 1-0 yenerek kupayı ilk kez kazanmanın mutluluğunu yaşamıştır.

Türkiye ise grubunu 3. sırada tamamlayarak turnuvaya grup aşamasında veda etmiştir.

1996 Avrupa Şampiyonası’ndan bu yana 16 takımın mücadele ettiği organizasyon, 2016 yılı itibariyle 24 takım katılımıyla gerçekleşmiştir.

Etiketler

4 Yorum

  1. Bu sene avrupa sampiyonasi ertelendigi icin futbolu ozledik. Sampiyonalari ozledik. Eski sampiyonalari hatirlatan bu guzel yazi icin emeginize saglik

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı