Araç çubuğuna atla
Gündem

Demokrasi nedir? İlkeleri ve Çeşitleri Nelerdir?

Demokrasi nedir? Demokrasi İlkeleri nelerdir? Demokrasi argümanları nelerdir? Demokrasiyi diğer rejimlerden ayıran hususlar nelerdir? Demokrasi çeşitleri nelerdir?

Son zamanlarda sıkça duyduğumuz ancak tam manasıyla tarif edemediğimiz meşhur ‘Demokrasi’ kavramını ele almak istedim. Bu zamana kadar birçok uzman ve birçok düşünür açıklamalarda bulunmuş ancak genel esaslarıyla bakıldığı zaman çok derin manaları barındırmaktadır. Halktan insanlara sorulduğunda, ne yazık ki hiçbir vatandaşımızın bu konu hakkında pek fazla bilgiye sahip değil. Gelin şimdi demokratik sistemin genel özelliklerine bakalım.

Demokrasi, Demo (Halk) Krasi (İdare) kelimelerinin birleşiminden meydana gelmekte olup ‘Halk İdaresi’ anlamını taşımaktadır. Devleti oluşturan vatandaşların devlet yönetimini birlikte belirleme esasına dayanır. ‘Hürriyetler Rejimi’ olarakta tarif edilebilecek Demokrasi beş temel ilke üzerine inşa edilir;

  • Fikir ve Düşünce Hürriyeti: Temelinde bilgi edinme hürriyetini oluşturmaktadır. Bilgiye ulaşmada herhangi bir engelin olmama halini ifade eder. İfade Hürriyeti, Neşir Hürriyeti (Bilgiyi Yayma Hürriyeti), Örgütlenme Hürriyeti gibi özgürlükleri içinde barındırır.
  • Din, Vicdan ve Kanaat Hürriyeti: İnançlar ile ilgili bilgi edinme, inancını ifade edebilme ve yaşayabilme, neşir gibi hürriyetleri ifade eder. Her bir bireyin kendi hür iradesi ile seçtiği dinin, esaslarına göre yaşamlarını idame etme özgürlüğünü garanti eder.
  • Hukukun Üstünlüğü: Herhangi bir kişi ya da zümrenin hukukun üstünde yer almasını engelleyecek ve hukuk devleti ilkesini ön planda tutmaktır.
  • Kanun Önünde Eşitlik: Özel ya da tüzel tüm kişilerin kanun karşısında aynı hak ve hürriyetlere sahip olma durumunu ifade eder. Toplum içerisindeki tüm vatandaşların suç ve ceza işlemleri sonucunda aldıkları sorumlulukların eşit olarak uygulanması noktasında bu ilke esas alınır.
  • Temel Hak ve Hürriyetler: Başta yaşama hakkı olmak üzere bireyin doğuştan sahip olduğuna inanılan haklar bütünüdür. Seyahat Hürriyeti, Evlenme-Boşanma Hürriyeti, Eğitim Hürriyeti, Çalışma Hürriyeti ve Meslek Seçme Hürriyeti gibi çeşitli hak ve hürriyetler örnek olarak verilebilir.

Tabi tüm bu ilkelere baktığımız zaman her kafadan bir ses çıkarsa, ortalık karışır mantığı ile düşündüğümüzde bir noktayı atlıyoruz. Aslında tüm bu esaslar evrensel hukuk ilkeleri bazında özgürlük sunabiliyor. Yani kısacası benim özgürlüğüm bir başkasının özgürlüğünü kısıtlamayacak şekilde ayarlanıyor.

Demokrasinin Argümanları Nelerdir?

Demokratik rejimi diğerlerinden ayıran hususlar nelerdir?

Demokrasinin olmazsa olmazları ise çok partili hayat ve kuvvetler ayrılığını esas alan parlamenter sistemdir. Bu sistem içerisinde ‘Muhalefet’ partisinin eksikliği söz konusu olamaz.

Çok partili sistemden anlaşılan, isteyen her bireyin hukuk normları çerçevesinde siyasi bir düşünce etrafında örgütlenme hali olmalıdır.

Muhalefetten söz konusu edildiğinde bilinmesi gerekir ki; ‘İktidar her rejimde varken muhalefet yalnızca demokratik sistemlerde vardır.’ Bu mantık demokratik rejimi diğer rejimlerden ayıran en büyük özelliklerinden birisidir.

Parlamentoda iktidara karşıt yahut iktidar ile bazı noktalarda örtüşen her türlü siyasi grubun temsil edilebilmesi esasına dayanır.

Parlamento seçme hakkına sahip seçmenlerin, hür iradeleri ile seçtikleri parlamenterlerden (milletvekilleri) oluşan yönetim organıdır.

İster tarihteki ister günümüzdeki tüm devletlerin üç ana organdan oluştuğunu bilmemiz gerekmektedir;

  • Yasama Organı
  • Yürütme Organı
  • Yargı Organı

Bu nokta da kuvvetler ayrılığı ilkesi bu üç organın tek elde toplanmaması anlamına gelmektedir.

Demokrasi Çeşitleri

  • Doğrudan Demokrasi
  • Yarı Doğrudan Demokrasi
  • Temsili Demokrasi

Bu üç temel demokrasi çeşitlerinin içerisinde birden fazla esas bulunmakta ve her biri birbirine benzemekte ve farklılık göstermekte. Ancak her birinin içerisinde var olan iki önemli kavram vardır. Bu kavramlardan kısaca bahsetmek gerekirse;

Çoğulcu Demokrasi

Çoğulcu Demokrasiden kastedilen azınlıklar dahil her bir bireyin haklarını ve hürriyetlerini göz önünde bulundurarak alınan ve uygulanan sistemdir. Bu anlayış öyle ki en küçük detaylara bile önem vererek hareket eder. Şöyle ki; Halka açık otobüste bir kilometreyol giden yolcu ile beş kilometre yol giden yolcunun aynı ücreti ödememesini esas alır. Aksi takdirde her iki yolcunun da aynı ücreti ödemesi Çoğulcu Demokrasi anlayışına ters düşer.

Çoğunlukçu Demokrasi

Azınlık haklarının anlam ifade etmediği sadece yüzde elli artı bir üzerinde olan çoğunluğun sözünün geçtiği demokratik sistem çeşididir. Yukardaki örnekle yola çıkarsak her iki yolcunun da farklı uzunlukta yol gitmelerine rağmen aynı miktar ücret ödemeleri anlamına gelir.

Bugün baktığımız zaman, gelişmiş tüm ülkelerin demokratik sistem ile yönetilmektedir. Geri kalmış bütün ülkelerin ise demokrasi dışı rejimler ile yönetiliyor olması, demokrasinin önemini ortaya koymaktadır.

Tavsiye makalemiz :

Meslek Etiği Anlayışı Uygulanması Gereken Konular – Mesleki Etik İlkeleri

Taha ŞAHİN

Etiketler

8 Yorum

  1. Sayın yazar bir de ileri demokrasinin nasıl uygulamaya geçirilebileceğini, bunu nasıl başarabileceğimizi yazarsa memnun oluruz.

  2. “gelişmiş tüm ülkelerin demokratik sistemle, geri kalmış bütün ülkelerin ise demokrasi dışı rejimler ile yönetiliyor olması” tesadüf değildir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı