Araç çubuğuna atla
Ekonomi

Tütünün Tarihçesi ve Ülkemizdeki Tütün Mevzuatı

Tütünün Tarihçesi ve Ülkemizdeki Tütün Mevzuatı. Tütün hayatın inkâr edilemez bir gerçeği. Sigara, puro, pipo, nargile, enfiye ve çiğnemelik çeşitlerinde ürünlerle dünyanın her yerinde hatırı sayılır kalabalık tarafından var edilmeye devam edecek. Kimi bilinçli, kimi ise bilinçsiz kullanıcı olarak tütün kullanımının içinde. Maddi anlamda büyük bir sektör olan tütün alım – satımı her geçen sene daha da büyümekte. Tütün yetiştiriciliği, ihraç edilen ürünler arasında ülkemizde önemli bir yere sahiptir. Adıyaman – Çelikhan’ın tütününün yeri ayrıdır. Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Ege Bölgesi, Marmara Bölgesi ve Karadeniz Bölgesi tütün ekimi yapılan bölgelerdir. Bitlis, Tokat, Samsun ve İstanbul tütün fabrikaları olan şehirlerdir.

Çelikhan Tütününün Coğrafi İşareti ne Demektir? makalemizde detayları bulabilirsiniz.

Ayrıca Çelikhan tütünü ile ilgili diğer bilgilere ; https://adiyamancelikhantutuncum.com/sitesinden ulaşabilirsiniz.

Tütün bitkisinin içerisinde en yüksek oranlı alkaloit olan nikotin başta olmak üzere zamk, reçine, tanen ve nişasta gibi maddeler bulunmaktadır. Tütün aynı zamanda ziraî ilaç olarak da nikotininin sülfat tuzlarından faydalanılarak kullanılmaktadır. Tütün kolonyasından, tohumlarındaki %45’lik yağından sabun veya boya yapımına, ayrıca parazit öldürücü olarak vücut sağlığı için de kullanılmaktadır.

Tütünün tarihçesi

Tütünün ülkemize ilk girişi İstanbul’a 1600’lü yılların başlarında gelen İspanyol, İngiliz ve İtalyan tüccar gemileri yoluyla olmuştur. Avrupa’dan yaklaşık 50 yıl sonra Anadolu’ya gelen tütün, dünyada olduğu gibi topraklarımızda da yoğun ilgi odağı olmuştur. Rumeli’li tüccarlar Avrupa’dan tütün tohumu getirmiş ve tütün tarımının başlamasını sağlamışlardır.

Osmanlı İmparatorluğu, başlarda tarımına, ithalatına veya kullanımına yasaklama getirmemiş, ithal tütünden vergi almıştır. Yine dünyada olduğu gibi Osmanlı’da da tütüne karşı çıkanlar olmuştur. 1633 yılında yasaklar başlamış, özellikle din âlimleri tütünün dinen sakıncalı olduğu kanaatiyle yasaklarda etkili olmuşlardır. Hem sağlığa zarar vermesi yönünden, hem de tütüne verilen paranın israf sayılması yönünden haram olduğuna dair fetva verilmiştir. Sultan 1. Ahmed tütün içme yasağını uygulamıştır. Sigara izmariti yüzünden Cibali’de çıkan yangın üzerine 4. Murad tarafından cezası ağırlaştırılmıştır. Enfiye ve nargile içinin artması üzerine 1646 yılında 4. Mehmet yasakları kaldırmıştır.

Tütünden alınan vergi tutarları, Osmanlı zamanında da giderek artmıştır. 1678’lerde (2. Süleyman zamanı) 8-10 akçe gümrük vergisi alınırken, satandan 12 akçe alandan ise 8 akçe alınmaya başlanmıştır. 1686 yılına gelindiğinde gümrük vergisinin haricinde satıcılardan 16 akçe ek vergi alınmaya başlanmıştır. Bu ek vergi 1698’de 55 akçeye çıkarılmıştır. 2. Mahmut askerî masrafı karşılamak için tütün vergisine % 100 zam yapmıştır. 1840’ta ihracat ve ithalat vergileri ile ilgili dost ülkelerle ticarî anlaşma yapılmıştır. Kırım savaşının yaptığı cari açığı kapatmak için 1855 yılında vergiler artırılmıştır.

Tütün mevzuatının tarihçesi

Tütün ithalatının yasaklandığı 1861’de Trakya’da ve Anadolu’da tütün ekimine ayrılan geniş topraklar olduğu görülmektedir. Tütün üretimi ve vergisi ile ilgili çıkarılan nizamname ile üreticiden, satıcından ve alıcıdan vergi alınmıştır. Topraklarımızda yetişen tütünlerin kaliteli oluşu Avrupa’ya ihraç edilmesini sağlamıştır. Devlet tarafından 1872’de ilk tekel (inhisar) kurulmuş ise de işletmesi Rum bankerlere 3.500 altın karşılığında satılmıştır. 6 ay sonra feshedilen tekel kuruluşunun yerini 1873’te İdarî Tekel adlı kuruluş almıştır. Çıkarılan yeni nizamnameyle tütünün çıkış noktasından vergi alınmasına karar verilmiştir. 1874’te paket sigara ve paket tütün üreten fabrikaların kurulduğu görülmektedir. 1883’e kadar bu sistem serbestçe devam etmiştir.

1883’te tütün tekellerinin işletme hakkı 30 seneliğine bir Fransız şirketine verilmiştir. Bu şirket 1921’e kadar faaliyetlerini devam ettirmiştir. 1921’de şirket yönetimi devlete bağlanmış, 1923’te şirket kapatılmıştır. 1923’te çıkarılan 558 sayılı Kanun ile yönetimsel sorumluluk hükümete verilmiştir. Devlet Tekel’i ve sigara fabrikaları kurulmuştur. Kanunlar zamanın gerisinde kaldığından, 1969’da 1177 sayılı Kanun ve 1975’te Tüzük çıkarılarak evrensel ticarî ihtiyaçları karşılayan yasal mevzuat oluşturulmaya çalışılmıştır.

Bugün geçerli olan mevzuattan bazıları: 4733 s. Kanun, Tütün Eksperleri Yönetmeliği, Tütün – Alkol Piyasa Düzenleme Kurumu Yönetmeliği, Tütün Üretimi Yönetmeliği, Tütün Mamulleri Yönetmeliği, Tütün Mamulleri – Alkollü İçki Satışı Yönetmeliği, Tütün Mamulleri Üretimi Yönetmeliği, Tütün Mamulleri – Alkollü İçki Satışı Tebliği”

Tütün üretimi ve ticaretiyle ilgili bilgi almak için; Tarım ve Orman Bakanlığı Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı (Tütün ve Tütün Mamulleri Daire Başkanlığı) 0 (312) 2180410 numaralı telefon hattından aranılabilir.

Tütün hakkında yukarıda bahsi geçen ve diğer tüm mevzuata https://www.mevzuat.gov.tr/ adresinden ulaşabilirsiniz.

Tütünün Tarihçesi ve Ülkemizdeki Tütün Mevzuatı

Adıyaman Tütünü

Etiketler

2 Yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı