Araç çubuğuna atla
Ekonomi

Tütün’ün Dünyadaki Tarihçesi, Avrupa’ya Gelişi, Kullanım Şekilleri

Tütün hakkında anavatanının Amerika kıtası olduğu görüşü ağırlıklıdır. Tütün’ün Dünyadaki Tarihçesi Avrupa’ya Gelişi, Kullanım Şekilleri. Dünyaya yayılmasının Amerika kıtasının keşfinden sonra Avrupa’dan olduğu ise kesinlik kazanmıştır. Eski yazıtlar (Amerika’nın Yukatan adasındaki Maya’ların taşlar üzerindeki resimleri ile Kuzey Ohio’daki höyüklerdeki eserler) tütün kullanımını (pipo şeklinde) göstermektedir.

İtalyan Okyanus Amirali ve kâşif Cristof Colomb (Kristof Kolomb), Karayip adalarını keşfettiğinde yerlilerin kurutulmuş tütünü pipo benzeri aletlerle içtiğini görmüştür. Yerlilerin ayrıca tütünü çiğnediklerine ve tozunu burunlarına çektiklerine şahit olmuştur. Yaygın bilinen yanlışın aksine Colomb, Amerika kıtasını keşfetmemiştir. Amerika kıtasına hiç ayak basmadan 54 yaşında ölmüştür. Aynı zaman diliminde yaşayan başka bir İtalyan Amerigo Vespucci, Amerika kıtasını keşfetmiş, kıtaya adı verilmiştir. Colomb (hristiyanlığı yaymak adı altında) yeni koloni oluşturmak için Atlantik Okyanusuna açılmıştır. Colomb’un keşfettiği kara parçası San Salvador adasıdır. Buradaki yerlilere Indian (Hintli) adını vermiştir. Yerlilerin tütün içtiği boruya verdikleri tobacco adını tütüne vererek, tütünün dünyaya tobacco olarak yayılmasına neden olmuştur. Bilimsel adı (Nicotiana Tobaccum) buradan gelmektedir. Amerika kıtasının keşfine ve kıtanın Avrupa kolonisi olmasına öncülük etmiştir.

Tütün’ün Avrupa’ya gelişi

Vespuci ve Macellan, Amerika kıtasına yaptıkları yolculuklarda yerliler gibi tütün içmeye başlamışlar, zamanla tiryakisi olmuşlardır. Avrupa’ya döndüklerinde İspanya ve Portekiz’e tütün kültürünü de beraberlerinde getirmişlerdir. Tarihi bilgilerde 1518 yılında İspanya’da tütün üretiminin başladığı yazmaktadır.

1559 yılında Fransız elçi Jean Nicot Portekiz’den götürdüğü tütünü Fransız Kraliçesine hediye etmiştir. Kraliçenin çok ilgi göstermesi nedeniyle tütün bitkisine Nicotiana adı verilmiştir. 1828 yılında buluşu gerçekleşen tütün içerisindeki alkoloitin adına Nicotin ismi verilmesi buradan gelmektedir.

Tütünün dünyaya yayılması hızlı olmuştur. Bu yayılma beraberinde tütün ticaretini büyük bir sektör hâline getirmiştir. Daha çok para kazanma hırsındaki sömürgeci devletler (Fransa, İngiltere, Portekiz ve İspanya) Amerika kıtasındaki yerlileri tütün yetiştirme işinde çalıştırmışlardır. Macellan’ın Filipin adalarına, Portekizlilerin Hindistan’a, Japonya’ya ve Çin’e tütünü satmak için götürdükleri bilinmektedir.

Tütün yasakları

Tütünün bilinen tarihi başlarda dinî ibadetler için, sonra şifa bulma amacıyla, daha sonra ise keyif vermesi için kullanıldığı anlaşılmaktadır. Gerek dinî törenlerde, gerekse sağlık için kullanılması yoğun rağbet görmemiştir. Keyif amaçlı kullanılması ise tüm dünyaya çok hızlı yayılmasını sağlamıştır. Alışkanlık (bağımlılık) yapması, kullanıcı sayısının azalmamasına aksine artmasına neden olmuştur.

Kullanımı artarken, gereksiz para harcanmasına neden olduğu ve sağlığa zararının olduğu gerekçeleri ile tüketimine karşı çıkanlar da olmuştur. Birçok ülkede yasaklanmıştır. 1575 yılında Amerika ve İspanya’daki kiliseler tütün kullanımını yasaklamıştır. 1603 yılında İngiltere kralı tütün kullanımıyla mücadele etmiştir. 1620 yılında Japonya devleti içilmesini yasaklamıştır. 1653 yılında Saksonya ve Avusturya tütün içimine karşı eylemler yapmıştır. 1634’te Rusya’da, 1657’de İsviçre’de yasaklanmıştır. Cezalar ne kadar ağır olursa olsun, hatta ölüm cezası dahi verilsin, tütün kullanımı engellenememiştir. Yasaklarla tütün tüketiminin engellenemeyeceği tecrübe edilmiştir. Devletler, engelleyemeyeceği bu işten vergi geliri almaya karar vermişlerdir. Bazı devletler vergiden gelecek gelirin büyük miktarda olması nedeniyle tütün yetiştiriciliğini ve kullanımını teşvik etmiştir.

Tütün kullanım şekilleri

Yerliler gibi boru ucunda yakılan kurutulmuş yapraklarının dumanının çekilmesi ile başlayan tütün kullanımı zamanla değişim göstermiştir. Başlarda ilkel puro ve pipo üretilmiştir. Buruna çekilen enfiye tüketimi azalırken porselen veya ahşap pipo rağbet görmeye başlamıştır. Kıyılmış kuru tütünün kâğıda sarılarak içimi 18. yüzyılda başlamıştır. Brezilya, İspanya, Fransa ve İtalya sıralamasıyla kâğıda sarılan tütün içimi ilgi odağı olmuştur.

Tütün sarma makinelerinin etkisi

1878’de yapılan ve bir saatte 3.600 adet sigara sarabilen makine, sigara sanayisin ilk sinyalini vermiştir. Aynı zamanda sigara içimi tütün sanayisindeki en büyük yere sahip olmaya başlamıştır. Günümüzde enfiye (buruna çekilen tütün tozu) ve tütün çiğneme kullanımı neredeyse yok denecek kadar azdır. İlkel yöntemler teknolojik gelişmeler neticesinde yok olmaya yüz tutmuştur. Sigaradan sonra en çok tercih edilen yöntemler puro, pipo ve nargile kullanımıdır.

Makale : Tütün’ün Dünyadaki Tarihçesi, Avrupa’ya Gelişi, Kullanım Şekilleri

Tavsiye Makaleler ;

Tütünün Tarihçesi ve Ülkemizdeki Tütün Mevzuatı

Tütün Hakkında Herşey : Bitki Tanıtımı Serisinde Tütün nedir? Tarihçesi

Adıyaman tütünü nasıl yetiştirilir? ayırt edici özellikleri

Çelikhan Tütününün Coğrafi İşareti ne Demektir? Hasadı ve İşlenmesi

Tütün nerede yetiştirilir? Nasıl yetiştirilir? Mamulleri nelerdir ?

Adıyaman Tütünü

Etiketler

2 Yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı