Araç çubuğuna atla
Ekonomi

Tütün Hakkında Herşey : Bitki Tanıtımı Serisinde Tütün nedir? Tarihçesi

Tütün nedir?

Patlıcangiller, 90 farklı cins ve 2.500 farklı türdeki bitki ailesidir. Ülkemizde 12 farklı cinse ait 36 farklı türü yetişir. Tütün, bu bitki ailesine ait kırmızı, beyaz veya sarı çiçekler açan, koyu yeşil yapraklı, 1 ilâ 2 metre boyutlarında, tohumlu meyveleri olan bir bitkidir. Tütün denilince akla gelen ilk şey, tütünün kurutulup, fermente edilmiş olan yapraklarıdır. Günümüzde sentetik (yapay) tütün de üretilebilmektedir.

Tütün nedir?
Tütün nedir?

Tütünün bileşimi:

Herkesçe bilindiği üzere tütünde alkaloit yani bitkiler tarafından doğal olarak üretilen, bağımlılık yapıcı ve azotlu kimyasal bileşiklerden biri olan nikotin bulunur.

Renksiz, yağ formunda olan ve tütün kokan nikotin, keyif veren uyarıcılığına ek olarak antiseptik yani mikrop öldürücü özelliğe de sahip bir maddedir. Nikotinin kaynama derecesi 246’dır, suda ve alkolde erimektedir. Nikotin tütün bitkisinin kökleri tarafından üretilmekte ve yapraklarında biriktirilmektedir. Üstlerdeki ellerde nikotin alttaki ellere oranla daha fazladır.

Tütün bitkisinin yapraklarında nikotin dışında zamk, tanen, nişasta ve reçine vardır. Tohumları yağ bakımından zengindir. Yağı kolonya, sabun ve boya imalatında kullanılır. Tütünün kolonyası rağbet gören kolonya çeşitlerindendir. İçerdiği fitin maddesi tıpta ilaç üretiminde kullanılmaktadır.

Kuru tütünün bileşiminin ¾’ü organik madde içerir. Protein bu maddelerden biridir. Tütünün kalitesi içerdiği protein miktarı ile ters orantılıdır. Çünkü protein oranı ne kadar yüksekse, yandığında o derecede acı ve boğazı tırmalayan nahoş duman çıkarır.

Ülkemizde yetiştirilen tütünlerin en az protein içerenleri Adıyaman ve Bitlis, en fazla protein içerenleri Trabzon, Samsun’un Bafra ve Alaçam ilçeleri ile Rize’nin Pazar ilçesi tütünleridir. Tütünde kalitenin belirlemesindeki diğer bir faktörler PH değeri ile nikotin seviyesidir.

Teknolojik işlemler (sarartma, kurutma ve fermantasyon) sırasında azotlu bileşikler parçalanarak açığa amonyak çıkarırlar. Tütündeki amonyak yükseldikçe PH değeri de yükselir ve tütünün tadı kötüleşir. Nikotin içeriği yükseldikçe tütünün kalitesi de artar. Yetiştiği toprağın yapısına göre tütündeki nikotin miktarı farklılık gösterir.

Verimsiz toprakta yetişen tütünün nikotin oranı düşük iken, humuslu toprakta yetişen tütünde nikotin oranı yüksektir. Tütünün yaprağında bulunan nikotin, kırmızı (karotinin) tonlardaki yapraklarda fazla iken, sarı (ksantofilin) tonlardaki yapraklarda azdır. Üretim sektörünün daha kaliteli tütün yetiştirmesi için inovasyona ihtiyaç vardır.

Tütünün bileşimi
Tütünün bileşimi

Tütün türleri:

  • Tömbeki Tütünü: Nargile tütünü olarak veya çiğnemelik olarak kullanılır. Nikotin oranı yüksektir, iri yapraklıdır. Hatay-İskenderun’da yetiştirilmektedir.
  • Hasankeyf Tütünü: Gaziantep’te yetiştirilir, deli tütün diye bilinir. Nikotin oranı yüksek olduğundan genelde nargilede, pipoda, çiğnemede veya enfiye amaçlı kullanılmaktadır.
  • Puro Tütünü: Yaprakları 1 metreyi bulabilir. Eskiden sadece Rize’nin Pazar ilçesinde yetiştirilirken artık ülkemizde yetiştirilmemektedir.
  • Çelikhan (Adıyaman) Tütünü: Tütünlerimiz içerisinde Çelikhan Adıyaman Tütünü’ ne özel bir yer vermeliyiz. Çünkü Türk Patent Enstitüsünce coğrafi işaret kapsamına alınan tek tütün türüdür. Çelikhan’da 150 yıldır yetiştiriciliği yapılmaktadır. Sarmalık veya pipoluk olarak tercih edilen Adıyaman tütünü nün kendine has aroması vardır. Yetiştirildiği yerler, Çelikhan (Merkez), Pınarbaşı Kasabası ve 16 adet köyle sınırlandırılarak tescillenmiştir.
Tütünün tarihçesi
Tütünün tarihçesi

Tütünün tarihçesi

Amerika Kıtası’nın yerlileri olan Kızılderililer tarafından tütün kullanıldığını western filmlerinden hatırlarsınız. Amerika Kıtası keşfedildikten sonra, İspanyol gezginlerce Avrupa’ya götürülmüş ve Avrupa’da yaygınlaşmıştır.

Osmanlı’ya 1600’lü yıllarda gelen tütün, yasaklarla kullanımı önlenmeye çalışılmış, hatta 1635 yılında 4. Murat tarafından kullananlara idam cezası verilmiş olsa da başarılı olunamamıştır. Osmanlı gibi çok sayıda ülke de kullanılmasını yasaklamış ise de yaygınlaşması önlenememiştir. 1862 yılına gelindiğinde, ithal edilen tütüncülük devlet tekeline alınmıştır.

Türkiye’de2014 verileri ile yaklaşık olarak 99 bin hektarlık alanda 75 bin ton üretimi yapılmıştır. Dünya genelinde ise tütünün üretimi 7,2 milyon tondur.Ülkemizde üretilen tütünün %96’lık kısmı Şark tütünü olup, yüz binlerce aile için geçim kaynağı olmuştur. Diğer kısımdaki türleri Virginia, Burley, Adıyaman, Tömbeki ve Hasankeyf’tir.

Tüm tarım mahsullerinde olduğu gibi tarımında da yıllar geçtikçe azalma olmaktadır. Bunun nedeni kırsaldan şehre göçler ve genç nüfusun tarıma ilgisinin olmamasıdır. Maalesef ülke olarak geçmişte önemli bir tütün ihracatçısı iken artık bu konumda değiliz.

Tütünün üretiminin artması ve üreticilerin mağdur olmaması için politik planlama ve devlet desteğinin yanında kooperatiflerin kurulması için teşvik zorunludur. Ancak dünya piyasasındaki gelişmeleri takip edebilecek, tütün üreticilerini lehe yönlendirerek destekleyebilecek, istihdamın devamlılığını sağlayacak, ürünlerinin pazarlamasına yardımcı olacak ve üreticileri tek çatı altında toplayacak güçlü bir yapılaşma ile tütün üreticilerin ve pazarlamacılarının sorunları çözülebilir.

Türkiye’de Tütün Yetiştiriciliği hakkında bilgi isterseniz. Tütün Nerede yetiştirilir? Nasıl Yetiştirilir? Mamulleri Nelerdir ? yazımızı okumanızı da tavsiye ederiz. Ayrıca almak isteyenlar varsa, Türkiye’de Adıyaman tütünü Nereden Alınır ? linkine tıklayıp inceleyebilirler.

Etiketler

6 Yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı